ทริปแรกที่จะชมความยิ่งใหญ่ของอาณาจักรขอมโบราณในเมืองเสียมได้แก่ ปราสาทบันทายศรี แต่ก่อนที่จะเข้าไปในบริเวณอุทยานประวัติศาสตร์ ก็ต้องผ่านประตูเก็บค่าบริการ จุดนี้มีนักท่องเที่ยวเดินทางกันมามากมายในแต่ละวัน ราคาบัตรเข้าชมก็มีหลายราคา ประเภทเที่ยววันเดียว สองวัน สามวัน หรือมากกว่านั้น ราคาก็เริ่มที่สามร้อยกว่าบาทไปจนถึงพันกว่าบาท ... ทันที่ที่พ้นจุดจำหน่ายบัตร ก็เข้าเขตอุทยานของป่าที่ร่มรื่น สองข้างทางมีต้นไม้ขนาดใหญ่หลายคนโอบ ขึ้นอยู่หนาแน่น ระยะทางเกือบ 20 กิโลเมตร จากปากทางเข้าอุทยาน จนถึง ปราสาทบันทายศรี ระหว่างทางผ่านปราสาทขนาดเล็กๆหลายแห่ง รวมทั้งชุมชนที่อยู่รายทางเป็นระยะๆ บางแห่งก็ยังเห็นทำนา ทำไร่ หาปลา จับสัตว์น้ำ ช่วยแต่งแต้มให้เกิดสีสันในระหว่างการเดินทาง

ปราสาทบันทายศรี เป็นปราสาทหินที่ถือว่างดงามที่สุดฝนบรรดาปราสาทต่างๆของกัมพูชา มีอายุนับพันๆปี แต่ลวดลายต่างๆยังมีความชัดเจนเหมือนกับว่าพึ่งสร้างเสร็จใหม่ๆ ปราสาทแห่งนี้สร้างถวายพระอีศวรที่มีชื่อว่า “ ตรีภูวนมเหศวร “ หรือ ผู้เป็นใหญ่แห่งโลกทั้งสาม ปราสาทมีขนาดเล็ก สร้างด้วยหินทรายสีชมพูซึ่งหายาก สร้างขึ้นเมื่อ เดือนเมษายน - พฤษภาคม พ.ศ. 1510 ในตอนปลายของสมัยพระเจ้าราเชนทรวรมันที่ 2 (หรือพระเจ้า ชัยวรมันที่ 4 พ.ศ. 1487 - 1511) (ปัจจุบันปราสาทบันทายศรีมีอายุ 1039 ปี)

นักเขียนชาวฝรั่งเศสชื่อ อองเดร มาลโรซ์ เจ้าของผลงาน เสน่ห์ตะวันออก เดินทางมาชมปราสาทนี้เมื่อ พ.ศ. 2466 ได้ใช้เลื่อยและลิ่มสกัดเอาซอกมุมรูปนางอัปสราออกไป 6 ชิ้น มาลโรซ์กับเพื่อนถูกจับบนเรือกลไฟที่พนมเปญ เมื่อวันที่ 24 ธันวาคม ปีเดียวกันนั้นเอง เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2467 ศาลที่พนมเปญตัดสินให้จำคุกมาลโรซ์เป็นเวลา 3 ปีและเพื่อนได้รับโทษจำคุก 8 เดือนแต่รอลงอาญาทั้งคู่ สิ่งของที่ขโมยออกไปนั้นถูกนำกลับมาไว้ที่เดิมในปี พ.ศ. 2467 หลังจากกลับไปยังปารีส เขาได้ออกหนังสือพิมพ์ชื่อ อินโดจีน เผยแพร่เรื่องราวของปราสาทในกัมพูชา ด้วยผลงานที่เป็นนักศิลปะจึงได้รับการแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ในปี พ.ศ. 2502

เรื่องและภาพ โดย เด่นดวง (mr_denduang@yahoo.com)